Η αλβανική κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει μέσα στο 2026 στην κατάθεση προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών με την Ελλάδα, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Αλβανίας, Φερίτ Χότζα.
Η τοποθέτηση έγινε στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, όπου ο Αλβανός ΥΠΕΞ αναφέρθηκε τόσο στις ελληνοαλβανικές σχέσεις όσο και στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του.
Ο Φερίτ Χότζα εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η διαδικασία θα κινηθεί γρήγορα, επισημαίνοντας πως η αίτηση προς το Διεθνές Δικαστήριο αναμένεται να κατατεθεί πριν ολοκληρωθεί το έτος. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι δύο χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται σε συνεννόηση σχετικά με τον τρόπο που θα κινηθούν, είτε μέσω κοινής πρωτοβουλίας είτε με ξεχωριστές ενέργειες.
Το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων περιοχών ανάμεσα σε Ελλάδα και Αλβανία παραμένει ανοικτό εδώ και σχεδόν 20 χρόνια, αποτελώντας ένα από τα βασικά θέματα της διπλωματικής ατζέντας των δύο πλευρών. Ο Αλβανός υπουργός ξεκαθάρισε ότι η επίλυση του ζητήματος θεωρείται κομβικής σημασίας για τη σταθερότητα και τη συνεργασία στην περιοχή των Βαλκανίων.
Κοινή ή ξεχωριστή προσφυγή στη Χάγη
Απαντώντας σε ερωτήσεις για την πρόοδο των συνομιλιών, ο Φερίτ Χότζα τόνισε ότι μέχρι στιγμής καμία από τις δύο χώρες δεν έχει προχωρήσει επίσημα στην υποβολή της αίτησης. Ωστόσο, άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι η πρόθεση παραμένει ενεργή και από τις δύο πλευρές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο κοινής προσφυγής, καθώς το θέμα θεωρείται κοινή πρωτοβουλία Ελλάδας και Αλβανίας. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι το τελικό μοντέλο συνεργασίας θα αποφασιστεί μέσα από νέες επαφές με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών.
Ο Αλβανός ΥΠΕΞ σημείωσε ακόμη ότι και οι δύο κυβερνήσεις εμφανίζονται πρόθυμες να αφήσουν το Διεθνές Δικαστήριο να εξετάσει με τον απαραίτητο χρόνο όλα τα δεδομένα και να καταλήξει σε οριστική απόφαση. Η στάση αυτή δείχνει ότι Αθήνα και Τίρανα επιχειρούν να κρατήσουν χαμηλούς τόνους, αποφεύγοντας εντάσεις σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία.
Τα ιταλικά κέντρα μεταναστών και η στάση της Αλβανίας
Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στο φόρουμ των Δελφών, ο Φερίτ Χότζα αναφέρθηκε και στο ζήτημα των ιταλικών δομών φιλοξενίας μεταναστών που λειτουργούν σε αλβανικό έδαφος, θέμα που έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο επικεφαλής της αλβανικής διπλωματίας υποστήριξε ότι η χώρα του έχει παραχωρήσει αποκλειστικά τον χώρο για τη λειτουργία των κέντρων, ενώ τη συνολική διαχείριση και λειτουργία έχει αναλάβει η Ιταλία. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι ιταλικό δικαστήριο έκρινε πως οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η δήλωσή του ότι δεν υπάρχει σχεδιασμός για δημιουργία νέων κέντρων ή για διεύρυνση της συγκεκριμένης συνεργασίας. Μάλιστα, όταν ρωτήθηκε αν η Αλβανία θα δεχόταν ανάλογο αίτημα από την Ελλάδα, απάντησε με εμφανή επιφυλακτικότητα, λέγοντας ότι δεν γνωρίζει αν η Ελλάδα έχει ανάγκη από τέτοιες εγκαταστάσεις στην αλβανική επικράτεια.
Στο επίκεντρο η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας
Ο Φερίτ Χότζα έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα και στην ενταξιακή διαδικασία της Αλβανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι η χώρα βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες.
Όπως ανέφερε, έχουν ήδη ανοίξει όλα τα βασικά κεφάλαια των διαπραγματεύσεων, ενώ αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία ενδιάμεσης αξιολόγησης. Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως το κράτος δικαίου, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Παράλληλα, εξήγησε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταθέσει σχετική έκθεση προς το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο αναμένεται να καθορίσει την κοινή του στάση στην επόμενη Διακυβερνητική Διάσκεψη μεταξύ ΕΕ και Αλβανίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, μέσα στις επόμενες εβδομάδες ενδέχεται να υπάρξουν σημαντικές εξελίξεις για το κλείσιμο κεφαλαίων της ενταξιακής διαδικασίας.
Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή
Η υπόθεση της Χάγης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς αφορά ένα ζήτημα που εκκρεμεί επί σχεδόν 2 δεκαετίες. Η πιθανή κατάθεση προσφυγής μέχρι το τέλος του 2026 εκτιμάται ότι μπορεί να ανοίξει νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Ελλάδας και Αλβανίας.
Διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η επιλογή της δικαστικής οδού αποτελεί την πιο ασφαλή λύση για να αποφευχθούν νέες πολιτικές τριβές ανάμεσα στις δύο χώρες. Η Χάγη θεωρείται από πολλές πλευρές ως ο πλέον θεσμικός τρόπος για την επίλυση διαφορών σχετικών με θαλάσσιες ζώνες και κυριαρχικά δικαιώματα.
Την ίδια στιγμή, η εξέλιξη αυτή παρακολουθείται στενά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι Βρυξέλλες επιθυμούν να διατηρηθεί κλίμα συνεργασίας στα Βαλκάνια, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
