Του Άγη Βερούτη
Ο Αλέξης Τσίπρας επέστρεψε στη δημόσια σκηνή χωρίς να κάνει πραγματικό απολογισμό. Ή, για να είμαστε ακριβείς, έκανε έναν απολογισμό όπου για ό,τι πήγε λάθος φταίνε “άλλοι”.
Επιστροφή χωρίς κλείσιμο λογαριασμών
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στο μανιφέστο της δήθεν “κυβερνώσας Αριστεράς”: το κείμενο θέλει να μιλήσει με τόνο εμπειρίας και ωριμότητας, αλλά η εικόνα που βγαίνει είναι η αίσθηση μιας παράταξης που αυτοπαρουσιάζεται ως υπεύθυνη και ώριμη. Είναι, όμως;
Η εντύπωση είναι πως πρόκειται για μια επιστροφή που επιδιώκει να ξαναρχίσει από την αρχή, χωρίς να έχει κλείσει τους λογαριασμούς της “πρώτης φοράς”.
Η εμπειρία του 2015 επανέρχεται
Ο ψηφοφόρος έχει ήδη ακούσει αυτό το αφήγημα. Το διάβασε το 2015–2019, όταν η θεωρία συνάντησε την πραγματικότητα — και ευτυχώς η πραγματικότητα επικράτησε. Το διάβασε στους capital controls, στα κλειστά γκισέ, στις κοκορομαχίες με τον Γιάνη και τον ταλαντούχο κύριο Κατρουγκαλο, στην αγωνία του Σαββάτου αν τη Δευτέρα θα ανοίξει η αγορά.
Δεν ήταν οφθαλμαπάτη ούτε απλή αυταπάτη. Ήταν άγχος που μπήκε στα σπίτια των Ελλήνων και ρίζωσε για 4 χρόνια.
Το κενό στο μανιφέστο
Το μανιφέστο μιλάει τώρα για μια συμπαράταξη: σοσιαλδημοκρατία, ριζοσπαστική Αριστερά και η οικολογία κάπως παραπλεύρως. Από απόσταση αυτό ακούγεται λογικό. Από κοντά, όμως, λείπει το βασικό: ποιος πλήρωσε τότε και τι άλλαξε ώστε να μην επαναληφθεί το ίδιο.
Σε αυτό το κρίσιμο σημείο το κείμενο είτε καταρρέει είτε αφήνει σκόπιμα κενό.
Θολές απαντήσεις για το κόστος
Το αφήγημα είναι τόσο προσεκτικό που στο τέλος δεν πατά πουθενά. Αεροβατεί και θεωρητικολογεί. Μιλά για δικαιοσύνη και κοινωνία μέχρι τη στιγμή που μπαίνει το ερώτημα για το κόστος. Τότε το βλέμμα χαμηλώνει και αρχίζουν οι στρογγυλοποιήσεις.
Για μια κοινωνία που όμως πλήρωσε το λογαριασμό με 99 χρόνια δεσμευμένης δημόσιας περιουσίας και με υποχρέωση καταβολής εισιτηρίου υπερπλεονασμάτων κάθε χρόνο για το διηνεκές, η ρητορική αυτή μοιάζει με κοροϊδία.
Το ερώτημα της ευθύνης
Το ζήτημα είναι ο τρόπος που επέλεξε να επιστρέψει ο ταλαντούχος κ. Τσίπρας. Εμφανίζεται σαν να μπορεί να ξαναρχίσει, χωρίς όμως να εξηγήσει πειστικά τι έκανε όταν είχε την εξουσία.
Προβάλλει την περίοδο 2015–2019 σαν κάτι που όλοι οι πολίτες παρερμήνευσαν και που εκείνος τώρα θα μας λύσει, χωρίς όμως να δώσει την ουσιαστική απάντηση: ποιος έχασε από τη διακυβέρνησή του και ποιος ωφελήθηκε.
Η κοινωνία πλήρωσε το κόστος
Η πραγματική απάντηση θα όριζε αν δικαιούται να ζητήσει ξανά την ψήφο εκείνων που ωφελήθηκαν — ή των Ελλήνων που ξεπάτωσε με επιπλέον σκληρά μέτρα και με 99 χρόνια οικονομικής ομηρίας στους δανειστές.
Ας πάνε να τον ψηφίσουν, λέει ο αρθρογράφος, οι πολίτες της πρώην ΠΓΔΜ και οι δανειστές — ή όποιος δεν πλήρωσε βαρύ τίμημα από τα λάθη του.
Κρίση και συνέπειες
Οι κυβερνήσεις κρίνονται όχι από όσα δηλώνουν ότι θέλουν, αλλά από τις αποφάσεις που παίρνουν υπό πίεση. Εκεί κρίθηκε και, όπως δείχνει η ιστορία, ο ελληνικός λαός τον απέλυσε. Μια γενιά νέων έφυγε στο εξωτερικό και χάθηκε από τη χώρα εξαιτίας της ανικανότητας της κυβέρνησης — πολλοί δεν έχουν επιστρέψει και πιθανότατα δεν θα επιστρέψουν.
Ο μικρομεσαίος έγινε και πάλι ο εύκολος χρηματοδότης του κράτους· φόροι και εισφορές καταπλάκωσαν ανθρώπους που προσπαθούσαν να κρατήσουν ανοιχτές τις επιχειρήσεις και τα σπίτια τους. Η ρευστότητα εξαφανίστηκε από επιχειρήσεις που μέχρι πρότινος άντεχαν, και όλα αυτά βαφτίστηκαν κοινωνική δικαιοσύνη για να γίνουν πιο ανεκτά.
Αποποιήσεις ευθυνών
>
Τους πρώην στενούς συνεργάτες που κάποτε τον συνόδευαν στην πρώτη γραμμή τώρα τους βάζει στον εξώστη, επειδή χαλάνε το κάδρο της επιστροφής. Αυτό δεν είναι ασήμαντο· δείχνει πώς μετακινεί την ευθύνη μόλις αρχίζει να τον βαραίνει.
Η πολιτική μετράται στο τέλος του μήνα: τι έμεινε, ποιος είπε άλλα και ποιος μετά έψαχνε ποιον θα φορολογήσει ως το μεδούλι για να βγουν τα νούμερα.
Χρειάζεται σαφής παραδοχή
Αυτό το παρελθόν δεν αλλάζει με κανένα μανιφέστο. Χρειάζεται μια καθαρή φράση παραδοχής από τον άνθρωπο που τότε κρατούσε το τιμόνι, χωρίς αποποιήσεις ευθυνών: Πού πίεσε λάθος η κοινωνία και γιατί; Πού μεταφέρθηκε το κόστος; Ποιος φταίει για αυτό;
Χωρίς τέτοιες απαντήσεις, η επιστροφή του κ. Τσίπρα μοιάζει με επανάληψη του ίδιου έργου, με άλλη σκηνοθεσία.
Η αξία της συγγνώμης
Και υπάρχει κάτι ακόμη, απλούστερο από τα προηγούμενα. Όταν κάποιος λέει μια ειλικρινή “συγγνώμη, κάναμε λάθος“, ίσως σκέφτεσαι να του δώσεις μια δεύτερη ευκαιρία. Αν, όμως, εκείνος πιστεύει ότι έκανε όλα σωστά και δεν του βγαίνει ούτε μία συγγνώμη, αυτό αποτελεί εγγύηση ότι θα επαναλάβει τα ίδια λάθη — ακριβώς τα ίδια.
Εδώ κολλάει και η αναφορά στην “Ιθάκη”: δεν ήταν ποτέ απολογισμός. Ήταν Γολγοθάς, όχι Ιθάκη. Μία προσπάθεια να παρουσιαστεί μια βαριά περίοδος ως πορεία δικαίωσης, με την ευθύνη να διαχέεται και τον Τσίπρα να βγαίνει από το κάδρο, αφήνοντας το βάρος στην κοινωνία ή στους άμοιρους πρώην συνεργάτες του — του εξώστη, δηλαδή.
Μνήμη και κρίση
Υπάρχει, φυσικά, η μνήμη όσων θέλουν να επιστρέψουν στις καρέκλες και η μνήμη αυτών που πλήρωσαν τα λάθη τους.
Ο ελληνικός λαός έχει ήδη απολύσει τον ταλαντούχο κ. Τσίπρα μία φορά για πράξεις που αποδείχθηκαν εντελώς αντίθετες με όσα έλεγε. Αυτή είναι η απόφαση της κοινωνίας. Γιατί λοιπόν να τον εμπιστευτεί τώρα;
Αν η επιστροφή του σημαίνει να ξαναζήσουμε το ίδιο έργο της “πρώτης φοράς αριστεράς” με άλλη αφήγηση, η απάντηση είναι σαφής:
«Ευχαριστούμε, δεν θα πάρουμε.»
agissilaos@gmail.com
