Η Κυβέρνηση ανακοίνωσε πακέτο παρεμβάσεων για τον τραπεζικό τομέα που περιλαμβάνει κατάργηση προμηθειών για την πληρωμή λογαριασμών, δραστικές μειώσεις στις προμήθειες εμβασμάτων, διπλασιασμό του ΕΝΦΙΑ για κενά οικιστικά ακίνητα που κατέχουν τράπεζες και servicers, ευκολότερη πρόσβαση σε δανεισμό και άλλες πρωτοβουλίες για την τόνωση της προσφοράς ακινήτων και την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Το εκτιμώμενο κόστος από τη μείωση ή εξάλειψη τραπεζικών προμηθειών ανέρχεται σε 150 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό που αναμένεται να λειτουργήσει ως άμεση οικονομική ανακούφιση για τους πολίτες.

Χρονοδιάγραμμα ψήφισης

Η διάταξη για τις μειώσεις στις τραπεζικές προμήθειες θα ψηφιστεί εντός Δεκεμβρίου και προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή ένα μήνα μετά την ψήφιση.

Σύμφωνα με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστή Χατζηδάκη, «η μείωση των τραπεζικών προμηθειών — άρα και η αντίστοιχη ανακούφιση των πολιτών — ανέρχεται σε 150 εκατ. ευρώ κάθε έτος, ενώ την ίδια ώρα οι τράπεζες δεσμεύθηκαν να διαθέσουν 100 εκατ. ευρώ για την ανακατασκευή σχολείων και 100 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων για την προστασία της κατοικίας των ευάλωτων συμπολιτών μας.»

Βασικές αλλαγές για τις συναλλαγές

1. Μηδενική χρέωση σε βασικές ψηφιακές συναλλαγές: Καταργείται η χρέωση για την πληρωμή λογαριασμών και οφειλών προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους ΟΤΑ, εταιρείες ενέργειας, ύδρευσης, τηλεπικοινωνιών και ασφαλιστικές, όταν οι πληρωμές γίνονται μέσω web-banking και mobile-banking. Σήμερα αυτή η χρέωση για πληρωμή ΔΕΚΟ ή ΟΤΑ είναι συχνά περίπου 0,6 ευρώ ανά συναλλαγή.

Το μέτρο εκτιμάται ότι θα προκαλέσει ετήσια απώλεια εσόδων περίπου 35 εκατ. ευρώ για τις τράπεζες, ποσό που θα μεταφραστεί σε αντίστοιχη ωφέλεια για τους πολίτες.

Μείωση εμβασμάτων και όρια

2. Μείωση στις χρεώσεις εμβασμάτων: Οι χρεώσεις για αποστολή χρημάτων σε άλλη τράπεζα μειώνονται κατά 50% έως 80%. Καθιερώνεται ανώτατο όριο χρέωσης 0,5 ευρώ για αποστολή (εξερχόμενο) και 0,5 ευρώ για λήψη (εισερχόμενο) για ποσά έως 5.000€ ανά έμβασμα, για φυσικά πρόσωπα και ελεύθερους επαγγελματίες, μεταξύ τραπεζών.

Η αλλαγή καλύπτει τόσο απλά εμβάσματα όσο και άμεσες μεταφορές πίστωσης (SEPA). Σήμερα τέτοιες προμήθειες κυμαίνονται μεταξύ 1 και 2,5 ευρώ, επομένως η μειώση φτάνει έως και 80%. Το μέτρο αναμένεται να σημαίνει ετήσια απώλεια εσόδων περίπου 95 εκατ. ευρώ για τα τραπεζικά ιδρύματα.

Αναπροσαρμογές στα ΑΤΜ και POS

3. Ανάληψη μετρητών και ερώτηση υπολοίπου σε ΑΤΜ: Θα καταργηθούν οι χρεώσεις για ανάληψη μετρητών σε δημοτικές ενότητες όπου υπάρχει ΑΤΜ μόνο ενός τραπεζικού ιδρύματος — σήμερα οι χρεώσεις κυμαίνονται από 0 έως 3 ευρώ ανά συναλλαγή. Επιπλέον, η ερώτηση υπολοίπου σε ΑΤΜ άλλης τράπεζας θα γίνει χωρίς χρέωση, αντί της τρέχουσας χρέωσης περίπου 0,2 ευρώ.

4. Μείωση προμηθειών POS: Επεκτείνεται η μείωση κατά 50% των προμηθειών για αγορές από 10 ευρώ μέσω POS στη «μικρή λιανική» μέχρι τα 20 ευρώ. Έτσι ο ετήσιος όγκος συναλλαγών που καλύπτεται αυξάνεται σε 2 δισ. ευρώ από 1 δισ. ευρώ.

Ρυθμίσεις για κάρτες και IRIS

5. Φόρτιση προπληρωμένων καρτών: Η φόρτιση προπληρωμένων καρτών έως 100 ευρώ θα είναι χωρίς χρέωση (από περίπου 1 ευρώ σήμερα).

6. Αύξηση ορίου συναλλαγών με IRIS: Το όριο ημερήσιων συναλλαγών του συστήματος άμεσων πληρωμών IRIS αυξάνεται σε 1.000 ευρώ από 500 ευρώ. Θα καθιερωθούν διακριτά όρια: 500 ευρώ για συναλλαγές μεταξύ πολιτών και 500 ευρώ για πληρωμές σε ελεύθερους επαγγελματίες.

Υπενθυμίζεται ότι οι μεταξύ πολιτών συναλλαγές μέσω IRIS δεν επιβαρύνονται με προμήθεια, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν σημαντικά χαμηλότερες χρεώσεις σε σχέση με τις αντίστοιχες μέσω POS. Το σύστημα IRIS έχει ήδη 3,4 εκατ. χρήστες μεταξύ πολιτών και 560.000 ελεύθερους επαγγελματίες. Η ενεργοποίηση των νέων ορίων αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός 3-6 μηνών.

Ακίνητα τραπεζών και φορολόγηση

7. Διπλασιασμός του ΕΝΦΙΑ για κενά οικιστικά ακίνητα τραπεζών: Ο ΕΝΦΙΑ θα προσαυξηθεί κατά 100% για κενά οικιστικά ακίνητα που ανήκουν σε τράπεζες ή servicers, με εφαρμογή για τον ΕΝΦΙΑ του 2026 και τα επόμενα έτη. Η προσαύξηση θα ισχύει αν στις 31/12/2025 δεν υπήρχε ενεργό ηλεκτρονικό μισθωτήριο οποιαδήποτε στιγμή το 2025 για το αντίστοιχο ακίνητο.

Τα τραπεζικά ιδρύματα διαθέτουν συνολικά περίπου 21.500 ακίνητα και οι servicers άλλα περίπου 10.000, σημαντικό μέρος των οποίων είναι οικιστικά. Στόχος είναι η ταχύτερη διάθεσή τους στην αγορά για την κάλυψη αναγκών στέγασης. Το δυνητικό κόστος για τις τράπεζες εκτιμάται σε 10 έως 20 εκατ. ευρώ ετησίως.

Αυξημένος ανταγωνισμός στη χρηματοδότηση

8. Χρηματοδότηση από Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων: Απαλλάσσονται περιορισμοί ώστε οι Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων να μπορούν πλέον να χορηγούν δάνεια και κάθε είδους πιστώσεις όπως οι τράπεζες, με στόχο την ενίσχυση του ανταγωνισμού και περισσότερες επιλογές για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη για φυσικά πρόσωπα επιτρέπεται η χορήγηση στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων ή δανείων για αναδιάρθρωση. Η νέα ρύθμιση επεκτείνει τις δυνατότητες και στις επιχειρήσεις, επιτρέποντας τη χορήγηση δανείων ακόμα και αν ο ενδιαφερόμενος έχει δάνειο σε καθεστώς ρύθμισης ή αν ο σκοπός του νέου δανείου είναι η αναδιάρθρωση της δανειοληπτικής επιχείρησης.

Οι Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων είναι ανώνυμες εταιρίες που λειτουργούν κατόπιν άδειας και υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδας.

Διαφάνεια και κοινωνικά προγράμματα

9. Ιστοσελίδα για επιτόκια και προμήθειες: Ενισχύεται η διαφάνεια και ο ανταγωνισμός με τη δημιουργία πληροφόρησης για σύγκριση επιτοκίων καταθέσεων και πιστώσεων καθώς και χρεώσεων και προμηθειών που συνδέονται με λογαριασμούς πληρωμών. Τα σχετικά στοιχεία θα αναρτώνται στον ιστοχώρο της Τράπεζας της Ελλάδας, με την πρώτη δημοσίευση να προβλέπεται για τον Ιανουάριος 2025.

10. Χρηματοδότηση σχολείων και του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων: Οι συστημικές τράπεζες θα διαθέσουν 100 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» για την ανακατασκευή σχολείων. Συνολικά οι διαθέσιμοι πόροι για το πρόγραμμα θα φτάσουν τα 350 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον, οι ίδιες τράπεζες θα διαθέσουν 100 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία του Φορέα, ο οποίος αναμένεται να ενεργοποιηθεί τους επόμενους μήνες. Η διαγωνιστική διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει και υπάρχουν ενδιαφερόμενοι επενδυτές, ενώ κρίθηκε αναγκαία η συνδρομή του τραπεζικού τομέα για να καταστεί βιώσιμη η επένδυση.

Ο Φορέας αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση ευάλωτων οφειλετών: θα αποκτά την πρώτη κατοικία μετά από αίτημα μεταβίβασης και στη συνέχεια θα την επαναμισθώνει στον δικαιούχο. Η περίοδος επαναμίσθωσης μπορεί να φτάσει τα 12 χρόνια και ο οφειλέτης θα έχει το δικαίωμα επαναγοράς κατά τη διάρκεια της μίσθωσης ή στη λήξη της.