Η εικόνα μιας χώρας που μοιάζει να πλέει χωρίς σαφή κατεύθυνση αποτυπώνεται έντονα στα ευρήματα της πρόσφατης δημοσκόπησης της Prorata, για την Εφημερίδα των Συνατακτών

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένα εντυπωσιακό 69% των πολιτών εκτιμά ότι η Ελλάδα βαδίζει προς τη λάθος κατεύθυνση, αποκαλύπτοντας ένα βαθύ ρήγμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στην κοινωνία και την πολιτική πραγματικότητα. Η δυσαρέσκεια αυτή δεν εμφανίζεται αποσπασματικά.

Αντίθετα, συνδέεται άμεσα με την καθημερινή οικονομική πίεση που βιώνουν τα νοικοκυριά, αλλά και με μια ευρύτερη αντίληψη αποτυχίας της κυβέρνησης σε κρίσιμους τομείς όπως η διαφάνεια, η διαφθορά και η λειτουργία της Δικαιοσύνης. Παράλληλα, ζητήματα όπως τα εργασιακά δικαιώματα και η κατάσταση στο σύστημα υγείας εντείνουν το αίσθημα ανασφάλειας. Το συνολικό κοινωνικό κλίμα διαμορφώνεται από ένα μείγμα απογοήτευσης, θυμού και θεσμικής δυσπιστίας. Δεν πρόκειται απλώς για μια συγκυριακή κρίση εμπιστοσύνης, αλλά για μια βαθύτερη αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας της διακυβέρνησης.

📊 Μεταφορές που αποκαλύπτουν κρίση νομιμοποίησης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι συμβολικές εικόνες που χρησιμοποιούν οι πολίτες για να περιγράψουν την κατάσταση. Δύο κυρίαρχες μεταφορές –το «καράβι» και το «κάστρο»– αποτυπώνουν με σαφήνεια την κρίση εμπιστοσύνης. Στην πρώτη περίπτωση, το «καράβι» παραπέμπει στην πορεία της χώρας. Το γεγονός ότι το 72% μιλά για «λάθος πορεία» ή «έλλειψη προσανατολισμού» δείχνει έντονη αμφισβήτηση της κυβερνητικής αποτελεσματικότητας.

Η δεύτερη μεταφορά, αυτή του «κάστρου», αφορά τη συμμετοχικότητα και την πρόσβαση των πολιτών στην εξουσία. Εδώ, το 77% θεωρεί ότι πρόκειται για ένα κλειστό σύστημα, στο οποίο η πρόσβαση είναι περιορισμένη και τα οφέλη άνισα κατανεμημένα. Αυτά τα δύο ευρήματα δεν λειτουργούν μεμονωμένα. Αντιθέτως, συνθέτουν μια συνολική εικόνα κρίσης πολιτικής νομιμοποίησης, τόσο ως προς την αποτελεσματικότητα όσο και ως προς τη δημοκρατική συμμετοχή.

⚖️ Υποθέσεις και ευθύνες: το παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης παίζουν και συγκεκριμένες υποθέσεις που απασχολούν την επικαιρότητα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου το 57% των πολιτών αποδίδει την ευθύνη απευθείας στην κυβέρνηση. Αντίθετα, μόλις περίπου 1 στους 3 θεωρεί ότι οι ευθύνες οφείλονται σε διαχρονικές παθογένειες του κράτους.

Το εύρημα αυτό καταδεικνύει ότι η κυβερνητική επιχειρηματολογία δεν πείθει σημαντικό μέρος της κοινωνίας. Ωστόσο, η αυξανόμενη δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ενίσχυση της αντιπολίτευσης. Αντίθετα, φαίνεται να οδηγεί σε μια γενικευμένη στάση επιφύλαξης και αναστοχασμού από πλευράς των πολιτών, που δεν βρίσκουν εύκολα εναλλακτική πολιτική έκφραση.

🗳️ Κενό εκπροσώπησης και πολιτική αβεβαιότητα

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της έρευνας είναι το έλλειμμα εμπιστοσύνης προς το πολιτικό προσωπικό. Συγκεκριμένα, το 34% δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται κανένα πρόσωπο για τη θέση του πρωθυπουργού, ενώ το 37% θεωρεί ότι κανένα κόμμα δεν ασκεί ουσιαστική αντιπολίτευση. Το κενό αυτό φαίνεται να καλύπτεται εν μέρει από πιο «αντισυμβατικές» πολιτικές δυνάμεις.

Σχηματισμοί όπως η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου και η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου εμφανίζουν μεγαλύτερη διείσδυση σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και νεότερες ηλικίες. Αντίθετα, τα παραδοσιακά κόμματα και κυρίως η Νέα Δημοκρατία διατηρούν ισχυρότερη επιρροή σε μεγαλύτερες ηλικίες και υψηλότερα εισοδήματα, γεγονός που καταδεικνύει μια έντονη κοινωνική και γενεακή διαφοροποίηση της πολιτικής στήριξης.

📉 Ποσοστά κομμάτων και ρευστό εκλογικό τοπίο

Στην πρόθεση ψήφου, η Νέα Δημοκρατία παραμένει ισχυρή, πρώτη με 24,5%, αλλά με εμφανή φθορά και απώλειες προς τα δεξιά της. Ακολουθεί το ΠΑΣΟΚ  μάλον στάσιμο με 11%, ενώ στη συνέχεια καταγράφονται η Ελληνική Λύση με 8,5%, το ΚΚΕ με 7,5% και η Πλεύση Ελευθερίας με 7%. Πιο χαμηλά βρίσκονται ο ΣΥΡΙΖΑ με 5%, η Φωνή Λογικής με 3,5% και το ΜέΡΑ25 γύρω από το 3%.

Παρά ταύτα, το πιο καθοριστικό στοιχείο είναι αλλού: το άθροισμα όσων επιλέγουν «άλλο κόμμα» (11%) και των αναποφάσιστων (14,5%) φτάνει το 25,5%. Το ποσοστό αυτό υποδηλώνει μια έντονη ρευστότητα και μια κοινωνία σε φάση αναζήτησης νέων πολιτικών επιλογών. Πρόκειται για ένα δυναμικό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές ανακατατάξεις στο πολιτικό σκηνικό.

🔮 Νέα πρόσωπα και πιθανά πολιτικά σενάρια

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, εξετάζεται και η δυναμική πιθανών νέων πολιτικών σχηματισμών. Ένα ενδεχόμενο κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα φαίνεται να συγκεντρώνει ένα «σίγουρο» ποσοστό περίπου 10%, με ανώτατο δυνητικό όριο το 24%.

Αντίστοιχα, ένα εγχείρημα με επικεφαλής τη Μαρία Καρυστιανού συγκεντρώνει 6% βέβαιης στήριξης και φτάνει έως το 22% ως μέγιστη πιθανή επιρροή. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι, παρά την απογοήτευση, υπάρχει ακόμα χώρος για νέες πολιτικές πρωτοβουλίες. Το ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει αν αυτές οι δυνάμεις μπορούν να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια σε συνεκτική πολιτική πρόταση.

⚠️ Συμπέρασμα: μια κοινωνία σε αναζήτηση κατεύθυνσης

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας κοινωνίας που δεν εμπιστεύεται ούτε την πορεία ούτε τους διαχειριστές της εξουσίας. Τα υψηλά ποσοστά δυσαρέσκειας (69%, 72%, 77%) σε συνδυασμό με τη μεγάλη δεξαμενή αναποφάσιστων (25,5%) συνθέτουν ένα εκρηκτικό πολιτικό μείγμα. Η Ελλάδα φαίνεται να βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση, όπου το παλιό πολιτικό τοπίο φθείρεται χωρίς να έχει ακόμη διαμορφωθεί ένα νέο, σταθερό σχήμα. Το «καράβι» μπορεί να θεωρείται εκτός πορείας, αλλά το ερώτημα παραμένει: ποιος θα το οδηγήσει σε ασφαλή λιμάνι;