του Θοδωρής Γιάνναρος*

Τι προβλέπει ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας για τους ανηλίκους που οδηγούν ηλεκτρικά πατίνια; Ποιοι κανόνες εφαρμόζονται στο εξωτερικό; Και, ειδικά μετά τον θάνατο του 13χρονου στην Ηλεία, γιατί υπάρχει έντονη ανησυχία για τη χρήση των ηλεκτρικών πατινιών στους δημόσιους χώρους, καθώς τα επείγοντα γεμίζουν πια με παιδιά;

Πολλαπλασιασμός χωρίς κανόνες

Τα ηλεκτρικά πατίνια εμφανίστηκαν στις ελληνικές πόλεις ως επιλογή «έξυπνης» και φιλικής προς το περιβάλλον μετακίνησης. Στην πράξη, όμως, αυτό που βλέπουμε στους δρόμους και τα πεζοδρόμια μοιάζει περισσότερο με άναρχη κατάσταση: υψηλές ταχύτητες, απουσία σαφών κανόνων και ανεπαρκής εποπτεία παράγουν ένα επικίνδυνο μείγμα.

Η χρήση τους αυξάνεται ραγδαία, ειδικά ανάμεσα σε νέους και ανηλίκους. Χωρίς κράνος, χωρίς βασική εκπαίδευση και συχνά χωρίς γνώση του Κ.Ο.Κ., πολλοί κινούνται ανεξέλεγκτα σε δρόμους, ποδηλατόδρομους και πεζοδρόμια. Το αποτέλεσμα είναι συγκρούσεις με πεζούς, επικίνδυνοι ελιγμοί ανάμεσα σε αυτοκίνητα και σοβαροί τραυματισμοί.

Πρόσβαση μέσω εφαρμογών

Η εύκολη πρόσβαση, ιδίως μέσω εφαρμογών ενοικίασης, καθιστά το πατίνι διαθέσιμο σε πολύ κόσμο χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ηλικίας ή ικανότητας. Έτσι, ανήλικοι εκτίθενται σε κινδύνους που δεν μπορούν να διαχειριστούν.

Η πραγματικότητα δείχνει ότι το θεσμικό πλαίσιο είναι είτε ελλιπές είτε δεν εφαρμόζεται. Τα όρια ταχύτητας συχνά δεν τηρούνται, η χρήση κράνους στην πράξη παραμένει προαιρετική και η αστυνόμευση είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Τα πεζοδρόμια, χώροι προορισμένοι για πεζούς, έχουν μετατραπεί σε ανεπίσημες λωρίδες κυκλοφορίας μικροκινητικότητας.

Η ευθύνη της Πολιτείας

Αυτό δεν είναι απλά ζήτημα ατομικής συμπεριφοράς. Όταν το κράτος δεν θέτει σαφείς κανόνες και δεν τους επιβάλλει, η αυθαιρεσία γίνεται κανονικότητα.

Οι ευθύνες της Πολιτείας δεν μπορούν να συζητούνται: δεν μπορεί να παρακολουθεί παθητικά ένα φαινόμενο που πλήττει τη δημόσια ασφάλεια. Οι παρεμβάσεις που απαιτούνται είναι συγκεκριμένες και επείγουσες.

Συγκεκριμένα μέτρα

Υποχρεωτικό κράνος — Πρέπει να καθιερωθεί υποχρεωτική χρήση κράνους και να οριστεί ελάχιστη ηλικία χωρίς εξαιρέσεις ή «παραθυράκια». Η προστασία της ζωής δεν είναι επιλογή.

Τεχνολογικός έλεγχος ταχύτητας — Απαιτούνται σαφή όρια ταχύτητας με τεχνολογική επιβολή, ειδικά στα ενοικιαζόμενα πατίνια, μέσω γεωεντοπισμού και αυτόματου περιορισμού σε ευαίσθητες ζώνες.

Απαγόρευση στα πεζοδρόμια — Πρέπει να απαγορευτεί ρητά η κυκλοφορία στα πεζοδρόμια: οι πεζοί δεν μπορούν να συνυπάρχουν με οχήματα, όσο «μικρά» κι αν είναι αυτά. Οι ποδηλατόδρομοι και διακριτές λωρίδες είναι απαραίτητες για την ασφάλεια.

Οι νόμοι έχουν αξία μόνο όταν επιβάλλονται. Χωρίς ελέγχους, κάθε ρύθμιση παραμένει κενό γράμμα. Είναι σαφές ότι οι εταιρείες ενοικίασης πρέπει να έχουν ευθύνη: υποχρεωτικοί έλεγχοι ηλικίας, ενημέρωση χρηστών και σαφείς όροι χρήσης. Η ανεξέλεγκτη διάθεση οχημάτων σε ανηλίκους πρέπει να ποινικοποιηθεί, ώστε να χαραχθεί μια σαφής γραμμή ανάμεσα στην καινοτομία και τον κίνδυνο.

Τα ηλεκτρικά πατίνια δεν αποτελούν «εχθρό». Μπορούν να ενταχθούν σε μια βιώσιμη αστική μετακίνηση. Όμως χωρίς κανόνες και ευθύνη, η καινοτομία γυρνά σε απειλή.

Η Πολιτεία πρέπει να επιλέξει: θα οργανώσει έγκαιρα το πεδίο ή θα συνεχίσει να αντιδρά εκ των υστέρων, μετρώντας τραυματίες και νεκρούς; Στην πραγματικότητα, το κόστος της αδράνειας δεν είναι θεωρητικό αλλά ανθρώπινο και μετρήσιμο.

* Ο Θοδωρής Γιάνναρος είναι μοριακός βιολόγος – γενετιστής.