Οι αμυγδαλές είναι δύο μικρά οβάλ όργανα στο πίσω μέρος του λαιμού και αποτελούν τμήμα του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ρόλος και δομή

Σχηματίζονται από λεμφικό ιστό και έχουν ως ρόλο την παγίδευση και απομάκρυνση βακτηρίων, ιών και άλλων επιβλαβών ουσιών που εισέρχονται στον οργανισμό μέσω της μύτης και του στόματος, εξηγεί ο Στυλιανός Μαγκανάρης, Διευθυντής Ωτορινολαρυγγολόγος στο Metropolitan Hospital.

Η φλεγμονή των αμυγδαλών, γνωστή ως αμυγδαλίτιδα, είναι κατάσταση γνωστή από την αρχαιότητα: ένα από τα πρώτα ιατρικά κείμενα για τις αμυγδαλές ανήκει στον αρχαίο ιατρό Γαληνό, που έζησε τον δεύτερο αιώνα μ.Χ. Ο Γαληνός παρατήρησε ότι οι αμυγδαλές μπορούν να διογκωθούν εξαιτίας λοιμώξεων, τραυματισμών ή έκθεσης στον κρύο αέρα.

Η πιο συχνή πάθηση

Το συνηθέστερο πρόβλημα είναι η αμυγδαλίτιδα, που εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες αλλά συχνότερα στα παιδιά. Τα κλασικά συμπτώματα περιλαμβάνουν πονόλαιμο, δυσκολία στην κατάποση, πυρετό, διογκωμένους λεμφαδένες στον λαιμό και λευκωπή επίστρωση στις αμυγδαλές.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία είναι ιογενής, αλλά μπορεί να οφείλεται και σε βακτήρια, όπως ο στρεπτόκοκκος. Ο κ. Μαγκανάρης διαχωρίζει την αμυγδαλίτιδα σε οξεία και χρόνια μορφή, με διαφορετικές κλινικές εικόνες και αντιμετώπιση.

Οξεία vs Χρόνια

Η οξεία αμυγδαλίτιδα είναι η πιο συχνή μορφή: πρόκειται για αιφνίδια, συχνά σοβαρή λοίμωξη που μπορεί να είναι ιογενής ή βακτηριακή. Τα συμπτώματα εμφανίζονται γρήγορα και, εφόσον η αιτία είναι βακτηριακή, θεραπεύεται με αντιβιοτικά. Οι ιογενείς λοιμώξεις συνήθως υποχωρούν μόνες τους μέσα σε περίπου μία εβδομάδα.

Η χρόνια αμυγδαλίτιδα χαρακτηρίζεται από μακροχρόνια φλεγμονή με επαναλαμβανόμενα επεισόδια οξείας μορφής. Συνήθως συνδέεται με επίμονες βακτηριακές λοιμώξεις που δεν εξαλειφθηκαν πλήρως, αλλά μπορεί να επιδεινωθεί και από παράγοντες όπως το κάπνισμα, η ρύπανση ή αλλεργίες. Τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά της οξείας μορφής, είναι όμως γενικά λιγότερο έντονα και επιμένουν για εβδομάδες ή μήνες. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιβιοτικά και σε ορισμένες περιπτώσεις αμυγδαλεκτομή.

Άλλες παθήσεις των αμυγδαλών

Πέρα από την αμυγδαλίτιδα, οι αμυγδαλές μπορούν να παρουσιάσουν και άλλες διαταραχές. Η αμυγδαλολιθίαση αφορά το σχηματισμό «πέτρων» στις αμυγδαλικές σχισμές, από υπολείμματα όπως νεκρά κύτταρα, βλέννα και βακτήρια. Αυτά ασβεστοποιούνται από άλατα, μεταξύ των οποίων αναφέρονται ο υδροξυαπατίτης, το ανθρακικό ασβέστιο, οξαλικά και άλατα μαγνησίου ή ρίζες που περιέχουν αμμώνιο.

Οι πέτρες συνήθως έχουν λευκό ή κιτρινωπό χρώμα και μικρό μέγεθος, αλλά μπορεί να προκαλέσουν κακοσμία στόματος, δυσκολία στην κατάποση και πόνο που αντανακλά στο αυτί.

Η υπερτροφία των αμυγδαλών είναι η αύξηση του μεγέθους τους, που συχνά δημιουργεί αναπνευστικά προβλήματα όπως ροχαλητό και υπνική άπνοια. Η υπερτροφία εμφανίζεται πιο συχνά στα παιδιά, αλλά δεν αποκλείεται και στους ενήλικες. Θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν φαρμακευτικές παρεμβάσεις, όπως κορτικοστεροειδή, και σε σοβαρές περιπτώσεις χειρουργική αφαίρεση.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Η αμυγδαλεκτομή προτείνεται συνήθως όταν υπάρχει υποτροπιάζουσα αμυγδαλίτιδα ή υπερτροφικές αμυγδαλές που προκαλούν προβλήματα στην αναπνοή ή στην κατάποση. Είναι ένδειξη επίσης σε ιστορικό περιαμυγδαλικού αποστήματος, σε υποψία κακοήθειας ή σε περιπτώσεις όπου υπάρχει κίνδυνος προσβολής των νεφρών και της καρδιάς.

Η επέμβαση γίνεται συνήθως υπό γενική αναισθησία και οι αμυγδαλές αφαιρούνται δια της στοματικής κοιλότητας, χωρίς εξωτερικές τομές ή ουλές. Η διάρκεια της επέμβασης είναι περίπου 30 λεπτά και ο ασθενής μπορεί να πάει σπίτι την ίδια ημέρα ή το επόμενο πρωί.

Τεχνικές και αποκατάσταση

Η αμυγδαλεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορες τεχνικές: την κλασική μέθοδο με νυστέρι, την ηλεκτροκαυτηριαστική μέθοδο με διαθερμία, την αφαίρεση με λέιζερ και την τεχνική coblation που χρησιμοποιεί ελεγχόμενη ενέργεια ραδιοσυχνοτήτων.

Μετά την επέμβαση ο ιατρός συνήθως συνιστά αναλγητικά και ελαφρά δίαιτα για λίγες ημέρες. Η ξεκούραση και η αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας είναι σημαντικές, ενώ ο ασθενής παρακολουθείται στενά για τυχόν επιπλοκές.

«Οι αμυγδαλές μπορούν να προκαλέσουν οξέα και χρόνια προβλήματα τόσο στους ενήλικες όσο και περισσότερο στα παιδιά. Με σωστή διάγνωση και θεραπεία αυτά τα ζητήματα συνήθως αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά. Εάν έχετε συμπτώματα που σχετίζονται με τις αμυγδαλές, αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια για να λάβετε την κατάλληλη φροντίδα», καταλήγει ο κ. Μαγκανάρης.