Εντείνεται η ανησυχία στην κατασκευαστική αγορά, ιδιαίτερα μεταξύ των μικρομεσαίων τεχνικών εταιρειών, για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχειας ανάληψης έργων.
Το κλίμα αυτό αποδίδεται τόσο στις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις όσο και στην ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, που αλλάζει τη ροή χρηματοδοτήσεων.
Αιτίες της πίεσης
Στη χθεσινή γενική συνέλευση του ΣΑΤΕ αναδείχθηκαν ως βασικοί παράγοντες της ανησυχίας η συνεχής αύξηση του κατασκευαστικού κόστους —που συνδέεται με τις τρέχουσες πολεμικές συγκρούσεις—, τα προβλήματα διαφάνειας στις διαδικασίες ανάθεσης και ο περιορισμός των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι στο τρέχον ΕΣΠΑ οι πόροι για νέα έργα είναι περιορισμένοι, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την αγορά.
Ανταγωνισμός και εκπτώσεις
Το κλίμα αβεβαιότητας απεικονίζεται και στις τιμές προσφορών: σύμφωνα με ανάλυση του ΣΑΤΕ, το μέσο ποσοστό έκπτωσης των αναδόχων διαμορφώθηκε ως εξής — 2017: 58,3%, 2018: 57,2%, 2019: 51,8%, 2020: 49,8%, 2021: 46,6%, 2022: 30,2%, 2023: 22%, 2024: 22,1% και 2025: 30,4%, σημειώνοντας νέα άνοδο το 2025 και επάνοδο στα επίπεδα του 2022.
Η αλλαγή αυτή αποδίδεται στη μείωση των διαθέσιμων έργων και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, που ωθεί τις εταιρείες σε υψηλότερες εκπτώσεις προκειμένου να εξασφαλίσουν κατασκευαστικό αντικείμενο.
Προειδοποίηση για συγκέντρωση έργων
Ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρία Αθουσάκη, τόνισε: «η ροή δημοπράτησης δημοσίων έργων στη χώρα αποδεικνύεται διαχρονικά ολοένα και πιο προβληματική. Υπάρχει έντονη τάση ενοποίησης έργων και δημοπράτησής τους με μεγάλους προϋπολογισμούς, ενώ αυξητική είναι και η διείσδυση έργων ΣΔΙΤ, τα οποία απορροφούν σημαντικό ποσοστό του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) μέσω πληρωμών διαθεσιμότητας».
Όπως πρόσθεσε, «θα πρέπει να βρεθεί μια βιώσιμη λύση για όλους, εάν δεν θέλουμε να εξαφανιστούν οι μικρομεσαίες εργοληπτικές επιχειρήσεις και να περιοριστεί ο ανταγωνισμός στον κλάδο».
Οι θέσεις του κ. Αθουσάκη, που αντικατοπτρίζουν διαχρονικά τις ανησυχίες των μικρομεσαίων εταιρειών για συγκέντρωση έργων στους μεγάλους ομίλους, δεν βρήκαν σύμφωνες ορισμένες εταιρείες 7ης τάξεως που συμμετέχουν στον ΣΑΤΕ. Στη συγκέντρωση καταγράφηκε έντονη αντιπαράθεση, με εκπροσώπους μεγάλων ομίλων όπως η ΓΕΚ Τέρνα, η Aktor και η Μέτκα να καταψηφίζουν τα πεπραγμένα της διοίκησης.
Καταγγελίες αδιαφάνειας
Ο ΣΑΤΕ επισημαίνει επίσης περιστατικά αδιαφάνειας στις διαδικασίες ανάθεσης, κάνοντας λόγο για καταχρηστική ενσωμάτωση ειδικών, «φωτογραφικών», όρων στις διακηρύξεις — ακόμη και με πρόβλεψη αποκλεισμού από τους διαγωνισμούς — καθώς και για συστηματική αξιοποίηση του άρθρου 32Α του Ν. 4412/2016 στις απευθείας αναθέσεις.
Εκκρεμής ενεργοποίηση φορέα
Μείζον ζήτημα που αναδείχθηκε είναι η καθυστέρηση ενεργοποίησης της Εταιρείας Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών, όπως προβλέπεται στην υπ’ αριθ. 60 Κ.Υ.Α. του 2022. Το Δ.Σ. του ΣΑΤΕ χαρακτηρίζει τη θεσμοθέτηση προσχηματική, καθώς ενώ οι εμπλεκόμενοι φορείς έχουν ήδη υποδείξει εκπροσώπους, εκκρεμεί ο ορισμός εκείνων που πρέπει να ορίσει το αρμόδιο υπουργείο.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η εταιρεία δύσκολα θα ενεργοποιηθεί, δεδομένου ότι σήμερα η τιμολόγηση γίνεται ουσιαστικά υπό την εποπτεία του αρμόδιου υπουργείου — κάτι που θα μεταβληθεί με τη λειτουργία της εταιρείας.
Ο υπουργός Υποδομών, Χρίστος Δήμας, στον σύντομο χαιρετισμό του στη γενική συνέλευση, υποστήριξε ότι το ζήτημα έχει ήδη αντιμετωπιστεί με πρόσφατο νόμο, ο οποίος προβλέπει θεσμική λύση για την αναθεώρηση των τιμών μέσω της οριστικοποίησης των προσωρινών συντελεστών.
