Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επιταχύνει τις διαδικασίες για την κατάθεση νέου εκλογικού νόμου, ο οποίος προγραμματίζεται να εισαχθεί προς συζήτηση στη Βουλή τον Μάιο.

Το προσχέδιο προβλέπει ριζικές παρεμβάσεις, με πιο σημαντική τη μείωση του αριθμού των βουλευτών από 300 σε 250 ή ακόμη και 200. Κεντρική επιλογή είναι η υιοθέτηση ενός μεικτού εκλογικού μοντέλου εμπνευσμένου από το γερμανικό σύστημα, προσαρμοσμένου όμως στις ελληνικές ανάγκες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρωτοβουλία της Νέας Δημοκρατίας σχετίζεται και με την πολιτική πίεση που έχει δημιουργηθεί μετά από πρόσφατες υποθέσεις, όπως το ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλες καταγγελίες. Το νομοσχέδιο θα παρουσιαστεί αρχικά για συζήτηση και στη συνέχεια θα τεθεί προς ψήφιση, με ορίζοντα εφαρμογής στις εκλογές μετά το 2027, πιθανότατα το 2031.

Το κεντρικό μέρος της πρότασης, που φέρει την υπογραφή του υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου, προβλέπει τη μετατροπή του εκλογικού χάρτη: η χώρα αναμένεται να χωριστεί σε επτά μεγάλες εκλογικές περιφέρειες αντί για τις περίπου 60 που ισχύουν σήμερα.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται δύο βασικά σενάρια για την κατανομή των εδρών: είτε το 60% των βουλευτών να εκλέγεται σε μονοεδρικές περιφέρειες και το υπόλοιπο 40% μέσω λίστας, είτε μια πιο ισορροπημένη κατανομή 50%-50% προκειμένου να αποφευχθεί έντονη πλειοψηφική απόκλιση.

Παράλληλα μελετάται η συνολική μείωση των εδρών της Βουλής, καθώς και η διατήρηση ενός μικρού αριθμού βουλευτών Επικρατείας (περίπου 10–12) για να εξυπηρετηθούν πολιτικά πρόσωπα που δεν επιθυμούν να λάβουν μέρος σε μονοεδρικές αναμετρήσεις.

Για την κατανομή των εδρών έχουν τεθεί στο τραπέζι και σενάρια χορήγησης πριμ στο πρώτο κόμμα. Σε παράδειγμα Βουλής 250 εδρών, το πριμ πιθανώς θα κυμανθεί μεταξύ 25 και 30 εδρών, ανάλογα με την αναλογία του ισχύοντος συστήματος. Στις μονοεδρικές περιφέρειες θα εκλέγεται ο υποψήφιος που συγκεντρώνει τη σχετική πλειοψηφία, με την προϋπόθεση ότι το κόμμα του υπερβαίνει το όριο του 3% σε πανελλαδικό επίπεδο.

Εφόσον οι αλλαγές εγκριθούν, θα αποτελέσουν μία από τις πιο σημαντικές μεταρρυθμίσεις του εκλογικού συστήματος των τελευταίων ετών.

Κύριες προτάσεις που συνδέονται με την πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη

— Θέσπιση μεικτού εκλογικού συστήματος που συνδυάζει αναλογική εκπροσώπηση με μονοεδρικές/πολυεδρικές περιφέρειες, με στόχο να ενισχυθεί η άμεση σχέση του πολίτη με τον εκπρόσωπό του στη Βουλή.

— Μείωση κατά 60 του αριθμού των βουλευτών, ώστε να περιοριστεί το κόστος για τον Έλληνα φορολογούμενο — ειδικά στην περίπτωση που θεσπιστεί ασυμβίβαστο υπουργών και βουλευτών, με αποτέλεσμα ο προϋπολογισμός να επιβαρυνθεί και με το κόστος για 50–60 υπουργικά στελέχη — και για να καταστεί πιο ευέλικτη η λειτουργία του Κοινοβουλίου. Σε αυτό το σενάριο οι έδρες από 300 θα περιοριστούν στις 240.

— Κατάργηση του σταυρού προτίμησης για το 50% των εδρών, με καθιέρωση λίστας για το υπόλοιπο 50%.

— Καθιέρωση ανώτατου αριθμού θητειών για αιρετούς αξιωματούχους, όπως βουλευτές, περιφερειάρχες και δήμαρχοι.

Οι επτά νέες περιφέρειες, σύμφωνα με την πρόταση της ΝΔ, είναι οι εξής:

Περιφέρεια Αττικής, η οποία θα περιλαμβάνει τις σημερινές περιφέρειες της Α’ Αθήνας, Βόρειας, Δυτικής, Νότιας καθώς και Α’ και Β’ Πειραιά.

Δυτικής Μακεδονίας – Ηπείρου, που θα ενσωματώνει τις σημερινές περιφέρειες Κοζάνης, Γρεβενών, Καστοριάς, Φλώρινας, Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας και Θεσπρωτίας.

Αιγαίου, η οποία θα περιλαμβάνει τις σημερινές περιφέρειες Λέσβου, Χίου, Σάμου, Κυκλάδων και Δωδεκανήσου.

Κεντρικής Μακεδονίας – Θράκης, που θα περιλαμβάνει τις σημερινές περιφέρειες Έβρου, Ροδόπης, Ξάνθης, Δράμας, Σερρών, Κιλκίς, Α’ και Β’ Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής, Πέλλας, Πιερίας και Ημαθίας.

Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδος και Ιονίων Νήσων, η οποία θα περιλαμβάνει τις σημερινές περιφέρειες Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Ηλείας, Κορινθίας, Αργολίδας, Αρκαδίας, Μεσσηνίας, Κερκύρας, Λευκάδας, Κεφαλονιάς και Ζακύνθου.

Κρήτης, που θα συγκεντρώνει τις σημερινές περιφέρειες Ηρακλείου, Χανίων, Λασιθίου και Ρεθύμνου.

Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδος, η οποία θα περιλαμβάνει τις σημερινές περιφέρειες Λαρίσης, Μαγνησίας, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Βοιωτίας, Εύβοιας, Ευρυτανίας και Φωκίδας.

Τα όρια των εκλογικών ενοτήτων θα χαραχθούν από ανεξάρτητη επιτροπή, η οποία θα επιλεγεί από τη Διάσκεψη των Προέδρων με αυξημένη πλειοψηφία 3/5.