Η S&P προχώρησε σε μια αιφνιδιαστική αναθεώρηση των προβλέψεών της για την ελληνική οικονομία, μειώνοντας αισθητά την εκτίμηση για την ανάπτυξη το 2026. Παρότι διατήρησε τη βαθμολογία της χώρας στο BBB με σταθερές προοπτικές, επέλεξε να δημοσιεύσει μια εκτενή ανάλυση για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, υπογραμμίζοντας τις προκλήσεις αλλά και τα σημεία ανθεκτικότητας της Ελλάδας.

Η νέα πρόβλεψη για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ περιορίζεται στο 1,7%, χαμηλότερα από το προηγούμενο 2,3%, επιβεβαιώνοντας ότι η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει άμεσα τις οικονομικές προοπτικές. Παρά την επιβράδυνση, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπεραποδίδει σε σχέση με την Ευρωζώνη, όπου η ανάπτυξη εκτιμάται μόλις στο 1% για το ίδιο έτος.

Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός αναμένεται να εκτιναχθεί στο 4,2% το 2026, από 2,9% το 2025, ενώ ακόμη και το 2027 προβλέπεται να παραμείνει υψηλός στο 3,4%, διατηρώντας πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση.

⚠️ Ο πόλεμος «φρενάρει» την οικονομία

Οι αναλυτές της S&P τονίζουν ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή λειτουργούν ως βασικός ανασταλτικός παράγοντας για την οικονομική δραστηριότητα. Η άνοδος των τιμών ενέργειας και η μείωση της εξωτερικής ζήτησης περιορίζουν τις προοπτικές ανάπτυξης, δημιουργώντας ένα πιο αβέβαιο περιβάλλον.

Ιδιαίτερα ευάλωτος εμφανίζεται ο τουριστικός τομέας. Αν και η γεωπολιτική ένταση θα μπορούσε να οδηγήσει περισσότερους Ευρωπαίους να επιλέξουν κοντινούς προορισμούς, η μείωση των πτήσεων λόγω αυξημένου κόστους και πιθανών ελλείψεων καυσίμων εκτιμάται ότι θα έχει ισχυρότερη αρνητική επίδραση.

Παράλληλα, η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας από υδρογονάνθρακες αυξάνει την έκθεση της οικονομίας στις διεθνείς διακυμάνσεις. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, που εισάγονται από χώρες όπως το Ιράκ, το Αζερμπαϊτζάν και η Ρωσία, καθιστούν την οικονομία ευάλωτη σε διαταραχές εφοδιασμού και αυξήσεις τιμών.

⚡ Ενέργεια και πληθωρισμός σε πρώτο πλάνο

Η ενεργειακή κρίση αποτελεί τον βασικό μοχλό πίεσης για την ελληνική οικονομία. Η πιθανότητα διακοπών στην τροφοδοσία πετρελαίου ή σημαντικής αύξησης του κόστους εισαγωγών εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις, επηρεάζοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Παρότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν αυξήσει τη συμμετοχή τους τα τελευταία χρόνια, δεν επαρκούν ακόμη για να αντισταθμίσουν πλήρως την εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στο ενεργειακό πεδίο.

Ωστόσο, η S&P εκτιμά ότι η ένταση της κρίσης μπορεί να είναι πιο περιορισμένη σε σχέση με το 2022, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας ενδέχεται να έχουν πιο βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα.

🛡️ Τα «όπλα» της ελληνικής οικονομίας

Παρά τις πιέσεις, η ελληνική οικονομία εμφανίζει σημαντικές αντοχές. Η κυβέρνηση πέτυχε πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 4,9% του ΑΕΠ το 2025, υπερβαίνοντας τις αρχικές προβλέψεις και ενισχύοντας τη δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας.

Για τα επόμενα χρόνια, προβλέπεται διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων κατά μέσο όρο 2,7% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2029, γεγονός που συμβάλλει στη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών.

Επιπλέον, η βιωσιμότητα του χρέους παρουσιάζει βελτίωση. Το καθαρό χρέος αναμένεται να μειωθεί στο 131% του ΑΕΠ το 2026 και περαιτέρω στο 110% έως το 2029, ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 31 δισ. ευρώ.

📊 Διαρθρωτικές αδυναμίες και προκλήσεις

Παρά τη βελτίωση των βασικών μεγεθών, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά διαρθρωτικά εμπόδια. Η S&P επισημαίνει ότι η ελληνική οικονομία δεν έχει αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της, παρά τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών.

Ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα είναι το δημογραφικό. Ο πληθυσμός έχει μειωθεί κατά πάνω από 6% από το 2011, ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις πιο γηρασμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν μακροπρόθεσμες πιέσεις στην αγορά εργασίας, στο ασφαλιστικό σύστημα και στις δυνατότητες ανάπτυξης, περιορίζοντας τις προοπτικές της οικονομίας σε βάθος χρόνου.

📉 Συμπέρασμα: Ανθεκτικότητα με… χαμηλότερες ταχύτητες

Η νέα έκθεση της S&P αναδεικνύει μια διπλή εικόνα για την Ελλάδα: από τη μία πλευρά, η οικονομία δείχνει ανθεκτικότητα χάρη στα ισχυρά δημοσιονομικά και τη συνεχιζόμενη μείωση του χρέους, και από την άλλη, δέχεται έντονες πιέσεις από εξωτερικούς παράγοντες.

Η υποβάθμιση της ανάπτυξης στο 1,7% και η άνοδος του πληθωρισμού στο 4,2% καταδεικνύουν ότι η πορεία της οικονομίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας και της γεωπολιτικής σταθερότητας.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης, αλλά με σαφώς πιο συγκρατημένες ταχύτητες και αυξημένες προκλήσεις στο άμεσο μέλλον.